☙ РеестрRegister
Корабль❦дураковThe Ship❦of Fools
Das NarrenschiffXLVI
У Глупости шатёр большой,Весь мир стоит в нём на постой,А пуще — с властью и казной.
Narrheyt hatt eyn groß gezeltBy jr laegert die gantz weltVor vß / was gewalt hatt / vnd vil gelt
Гравюра к главе «О власти дураков», Базель, 1490-е

О власти дураковOf the Power of Fools

Von dem gwalt der narren
❦
XLVIО власти дураковOf the Power of Fools
Что дурней тьма — немудрено:
Себя ослепших тьма давно,
Кто силой в мудрецы спешит,
Хоть каждый без труда узрит
Их дурь; да кто ж дерзнёт вот так:
«Что ты творишь, скажи, дурак?»
А коль блеснут большим умом,
То ради дурней всё кругом.
Когда ж хвалить их нет людей,
Себя похвалят всех сильней,
Хоть мудрый муж нам подтвердит:
Хвала из уст своих смердит.
Кто сам собою обуян,
Тот дурень, глупый истукан;
А кто премудро путь ведёт,
Тому всегда хвала, почёт.
Блаженна та страна, чей князь
Живёт, премудрости держась,
Чьи думцы вовремя едят,
Корысти, неги не хотят.
Но горе, горе той земле,
Чей князь — дитя; где в ранней мгле
Едят вельможи без забот,
А мудрость не берут в расчёт.
Бедняк-юнец, да с головой,
Гораздо лучше сам собой,
Чем царь — глупец в седых летах,
Кому грядущее — впотьмах.
Сугубо горе тем, кто прав,
Коль дурни в выси, верх забрав;
Когда же дурням вниз идти —
Тут правым славно стать в чести.
Стране всей честь и торжество,
Коль праведник — глава всего.
А коль дурак воссел на трон,
С ним многих совращает он.
Тот крив, кто, правя суд, глядит
По дружбе, кто пред ним стоит:
Он истину и правды глас
За корку хлеба сдаст тотчас.
Суд правый — мудрого удел:
Судья знать никого б не смел.
Суду с советом друга нет.
Судей Сусанны полон свет,
Творящих блажь и произвол;
А в правду лютый хлад вошёл.
Мечи покрыла ржа — и вот
Из ножен ни один нейдёт,
Не рубит там, где нужен суд:
Слепой и мёртвой правду чтут.
Всё деньгам подданно одним.
Югурта, покидая Рим,
Вскричал: «Продажный град! И шах,
И мат ты б взял в единый мах,
Будь покупщик лишь у тебя!»
Немало градов, мзду любя,
Охотно руку смажут всласть —
И непотребных дел — напасть.
Где мзда и дружба — правды нет:
Дал Моисею тесть совет.
Грош, зависть, дружба, власть и лесть
Крушат закон, устав и честь.
Встарь мудрым каждый князь бывал,
Седых да книжных в думу звал;
Тогда был в землях лад и строй,
Карался грех и срам любой,
И всюду мир был — благодать.
А нынче Глупость, словно рать,
Шатры разбила, ждёт войны,
Князья, полки принуждены
Ученье, мудрость позабыть,
Одной корысти лишь служить
И брать ребячливый совет;
От этого и столько бед,
А будет хуже — ясен знак:
Большая власть — большой дурак.
Дал Бог бы княжить долгий срок
Иному, не впади в порок,
Не стань и лют он, и неправ,
Советы лживых слуг приняв.
Те любят дар, посул и мзду:
Беги их, князь, хоть за версту.
Кто взял дары — не волен тот:
Измену мзда с собой несёт.
Так от Аода пал Еглон,
Далидой предан был Самсон.
Сосуд златой Андроник взял —
И от того Ония пал.
Царь Венадад порвал союз,
Узрев даров богатый груз.
И Трифон, чтоб Ионафан
Поверил и попал в обман,
Сперва дарами наделил,
Чтоб после он обманут был.
Es ist nott / das vil narren synt
Dann vil synt an jn selbs erblynt
Die mitt gwalt went witzig syn
Do yederman sicht vnd ist schyn
Ir narrheyt / doch nyemant getar
Zuo jnn sprechen / was tuostu narr /
Vnd wenn sie groesser wyßheyt pflegen
So ist es vast von der goeuch wegen
Vnd wann sie nyemans loben wil
So loben sie sich dick vnd vil
So doch der wiß man gibt vrkund
Das / lob stinck / vß eym eignen mundt
Wer jnn sich selbst vertruwen setz
Der ist eyn narr vnd dorecht goetz
Wer aber wißlich wandlen ist
Der würt gelobt zuo aller frist
Die erd ist sellig / die do hat
Eyn herren / der jnn wißheyt stat
Des rott ouch ysßt zuo rechter zyt
Vnd suochen nit wollust / vnd gydt
We we dem ertrich / das do hat
Eyn herren / der jnn kyntheyt gat
Des fürsten essen morgens frueg
Vnd achten nit was wißheyt tueg /
Eyn arm kyndt / das doch wißheyt hat
Ist besser vil jn synem stadt
Dann eyn künig / eyn alter tor
Der nit fürsicht die künfftig jor /
We den gerechten vber we
Wan narren stigen jn die hoeh
Aber wann narren vnder gondt
Gar wol die gerechten dann gestondt
Das ist dem gantzen land eyn ere
Wann vß dem gerechten würt eyn here
Aber doch / wann eyn narr regiert
So werden vil mit jm verfuert /
Der duot nit recht / wer an gericht
Durch früntschafft eym jns anttlit sicht
Der selb ouch vmb eyn bissen brot
Worheyt vnd gerechtikeyt verlot /
Recht vrteyln / stat eym wisen wol
Eyn richter nyemans kennen sol
Ratt vnd gericht / hat keynen fründt
Susannen richter noch vil syndt
Die muotwill triben / vnd gewalt
Gerechtikeyt die ist vast kalt
Die schwert die sint verrostet beyd
Vnd wellen nym recht vß der scheyd
Noch schnyden me / do es ist nott
Gerechtikeyt ist blyndt vnd dott
All ding dem geltt sint vnderthon /
Jugurtha do er schyed von Rom
Do sprach er / o du veyle statt
Wie werstu so bald schoch vnd matt
Wann du eyn kouffman hettst alleyn
Man fyndt der stett noch me dann eyn
Do man hantschmierung gern vff nymbt
Vnd dar durch duot vil das nit zymbt
Myet / früntschafft / all worheyt vmb kert
Als Moysen syn schwaeher lert
Pfenning / nyd / früntschafft / gwalt vnd gunst
Zerbrechen yetz / recht / brieff / vnd kunst /
Die fürsten worent ettwan wiß /
Hattent altt raet / gelert / vnd gryß
Do stund es wol jn allem land
Do wart gestroffet sünd vnd schand
Vnd was guot fryd jnn aller welt
Jetz hatt narrheyt all jr gezelt
Geschlagen vff / vnd lyt zuo wer
Sie zwingt die fürsten / vnd jr her
Das sie soent wißheyt / kunst / verlan
Alleyn eygen nutz sehen an
Vnd woelen jnn ein kyndschen ratt
Dar vmb es leyder vbel gatt
Vnd hat kunfftig noch boeser gestalt
Groß narrheyt ist by grossem gewalt
Gott ließ / das mancher fürst regiert
Langzyt / wann er nit würd verfuert
Vnd vnmilt wurd / vnd vngerecht
Durch anreytz valscher raett vnd knecht
Die naemen gaben / schenck vnd myet
Vor den ein fürst sich billich huet
Wer gaben nimbt / der ist nit fry
Schenck nemen / macht verretery
Als von Ayoth geschach Eglon /
Vnd Dalida verryet Samson /
Andronicus nam gulden vaß
Des wart gedoetet Onyas /
Ouch Benadab der künig brach
Sin büntniß / do er gaben sach /
Tryphon do er betriegen wolt
Das Jonathas jm glouben solt
Do schanckt er gaben jm vorhyn
Do mit er moecht beschissen jn
· XLVI ·