☙ РеестрRegister
Корабль❦дураковThe Ship❦of Fools
Das NarrenschiffLXVII
Дурак был Марсий побеждён,Всей кожи с волосом лишён,А всё волынку держит он.
Der narr Marsyas der verlorDas man jm abzoch hut vnd horHielt doch die sackpfiff / noch als vor
Гравюра к главе «Не желать быть дураком», Базель, 1490-е

Не желать быть дуракомOf Not Wishing to Be a Fool

Nit wellen eyn narr syn
❦
LXVIIНе желать быть дуракомOf Not Wishing to Be a Fool
У всех глупцов один изъян:
Не видит ни один болван,
Что люд смеётся; так лишён
Был Марсий шкуры с шерстью он.
Так дурость ослепляет ум,
Что дурень полон гордых дум:
Себя считает мудрецом;
Смеются, тешатся шутом, —
Он важно смотрит в деле том,
И слыть бы умным — но едва
Дуда скользнёт из рукава!
Кто при добре — друзей не счесть:
Помочь и в грех готовы влезть,
И всяк глядит, как шкуру снесть.
Так длится — глядь, он нищим стал;
Тогда: «О Боже! — застонал, —
Как много шло за мною вслед!
Утешить — друга нынче нет.
Подумай вовремя о том —
Я б не был презрен, жил с добром».
То дурь большая, спору нет:
В год расточить запас всех лет,
Каким бы жил до смертных дней,
Пустить на ветер поскорей
И мнить, что ранний отдых ждёт,
А там — с сумой пойти в поход.
Когда ж в его руках — нужда,
Позор, насмешки и беда,
И он оборван, наг и бос, —
Тут и раскаянья — до слёз.
Блажен, кто нажил через то,
Что бросит здесь, — друзей: зато
Утешат, рядом став стеной,
Когда покинут все гурьбой.
Напротив, есть глупцы меж нас:
Берут дурачество как раз,
Хоть шкуру с них дери клещами,
Хоть их вари, — они и сами
Умеют лишь трясти ушами;
Все силы в шутовство кладут,
А людям мил не станет шут.
Хоть шутовской он кажет вид,
Но шутка та не веселит;
Иной приятель скажет тоже:
«Дурак в шуты глядит, да что же —
Ни складу нет в нём, ни ухватки:
Дурак, не стоящий заплатки», —
И странны на земле порядки:
Иной в разумных хочет слыть,
А сам пускается дурить
И ждёт хвалы себе, когда
Услышит: «Шут он хоть куда!»
Есть дурни — выводок такой
Кукушка высидит порой, —
О мудрости твердят свой сказ —
Хоть вкривь, хоть вкось, да напоказ;
В разумных числиться хотят,
А их за дураков честят.
Глупца хоть в ступе истолки,
Как перец, в мелкие куски,
Толки его хоть сто годов —
Он не уйдёт из дураков:
Ведь в каждом дурне есть изъян:
Что Мненью брат родной — Обман.
Иной полшкуры даст содрать
И руки-ноги повязать,
Лишь было б денег от того
И вдоволь злата у него;
Он рад бы и в постель залечь,
Недуг богатых рад навлечь,
Пусть, как мерзавца, все бранят, —
Лишь был бы с рент доход богат.
Довольства малым нет ни в ком:
Кто с многим — хочет взять с лишком.
В богатстве спесь всегда сидит,
Смиренье редко с ним гостит:
Что за навоз, коль не смердит?
Иной один: ни сыновей,
Ни братьев, ни родни своей,
А всё работает, не спит,
И взор богатством всё не сыт;
Не мыслит: «Для кого сей труд
Терплю я, олух, дурень, шут?»
Иному честь, казна дана
От Бога, и душа полна,
Да вот не дал Господь того,
Чтоб впору брать от своего,
Вкусить и в меру не дерзнёт —
Обжоре чуждому блюдёт.
Тантал сидит в воде до уст,
А рот его от жажды пуст;
Хоть видит яблоко — нейдёт
Ему на радость этот плод:
Себе ни крошки не даёт.
Die eygenschafft hat yeder narr
Das er nit kan genemen war
Das man syn spott / dar vmb verlor
Der narr Marsyas / hut vnd hor
Aber narrheyt ist so verblent
Ein narr zuo allen zyten waent
Er sy witzig / so man sin lach
Vnd ein jufftaeding vß jm mach
Stelt er sich ernstlich zuo der sach /
Das man jn ouch für witzig halt
Biß jm die pfiff vß dem ermel falt /
Wer vil guot hat / der hat vil fründ
Dem hilfft man redlich ouch zuo sünd
Ein yeder luogt wie er jn schynd
So lang das wert / biß er würt arm
So spricht er heu / das gott erbarm
Wie hatt ich vor / nochlouff so vil
Kein fründ ist / der mich troesten wil /
Hett ich das vor by zyt betracht
Ich waer noch rich / vnd nit veracht /
Ein groß torheit ist das für wor
Welcher verduot jn eynem jor
Do er sin tag solt leben mitt
Das er das üppeklich vß gitt
Vnd meynt zitlich fir oben han
Das er moeg noch dem baettel gan
So jm dann stosßt vnder sin hend
Armuot / verachtung / spott / ellend /
Vnd er zerrissen loufft / vnd bloß
So kumbt jm dann der ruwen stoß /
Wol dem / der jm fründ machen kan
Vß guot / das er doch hye muoß lan
Die jn troesten vnd by jm ston /
So er ist allenthalb verlon
Dar gegen ist mancher narr vff erd
Der sich an nymbt naerscher geberd
Vnd wann man jnn joch schünd vnd süt
So kund er doch gantz nütz dar mitt
Dann das er ettwan die oren schütt
Will naerrisch syn mit allem fliß
Doch nyemans gefeltt syn narren wiß /
Wie wol er glich eym narren duot
Nymbt doch sin schympff niemans für guot
Ouch sprechen von jm ettlich gsellen
Der narr wolt sich gern naerrisch stellen
So kan er weder wiß noch gbaerd
Er ist ein narr vnd nyemans werd /
Vnd ist eyn seltzen ding vff erd
Mancher will syn eyn witzig man
Der sich nymbt der dorheyt an
Vnd meynt das man jn ruemen sol
Wann man spricht / der kan narrheyt wol
Dar gegen sint vil narren ouch
Die vß gebruotet hat eyn gouch
Die wellen von der wißheyt sagen
Es sy gehowen oder geschlagen
So went sie witzig syn gezelt
So man die doch für narren heltt /
Wann man eyn narren knützschet klein
Als man dem pfeffer duot jm steyn
Vnd stieß jn dar jnn joch lang jor
So blib er doch eyn narr als vor
Dann yedem narren das gebrist /
Das wonolff / btriegolffs bruoder ist
Mancher der ließ sich halber schinden
Vnd jm alle viere mit seylen bynden
Das jm alleyn ging gelt dar vß
Vnd er vil golds hett jm sym huß
Der lytt ouch das er laeg zuo bett
Vnd er der richen siechtag hett
Vnd man jn wie eyn buoben schiltt
Echt er dar von hett zynß vnd gültt
Mit zymlich nyeman benuegen will
Wer vil hat / der will han zuo vil
Vß richtum übermuot entspringt
Richtum gar selten demuot bringt
Was soll eyn dreck wann er nit stinckt /
Vil sint alleyn / die hant keyn kynd
Keyn brueder noch sunst nohe fründ
Vnd hoeren nit vff arbeyten doch
Ir ougen fült keyn richtum ouch
Noch gdencken nit / wem werck ich vor
Hab übelzyt ich gouch vnd tor
Gott gibt manchem richtum vnd ere
Vnd gebrist synr sel / nüt anders mere
Dann das jm gott nit dar zuo gytt
Das er das bruch zuo rechter zytt
Ouch das nit nyessen zymlich getar
Jo es eym froemden füller spar /
Tantalus sitzt jnn wassers lust /
Vnd hat an wasser doch gebrust
Wie wol er sicht die aeppfel an
Hat er doch wenig freüd dar von
Das schafft / das er jm selbs nüt gan
· LXVII ·