☙ РеестрRegister
Корабль❦дураковThe Ship❦of Fools
Das NarrenschiffXCII
Кто горд, хвалу себе поётИ выше всех один встаёт,Того чёрт в свой силок берёт.
Wer hochfart ist / vnd duot sich lobenVnd sitzen will alleyn vast obenDen setzt der tüfel vff syn kloben
Гравюра к главе «О спеси и гордыне», Базель, 1490-е

О спеси и гордынеOf the Presumption of Pride

Vberhebung der hochfart
❦
XCIIО спеси и гордынеOf the Presumption of Pride
Костёр на кровле из соломы
Разводит, кто, молвой влекомый,
Творит всё ради чести бренной:
Итог ему один, бессменный:
На радуге он строил дом —
Мечта и обманула в том.
Чьи своды — на столбе из ели,
Того затеи враз сопрели.
Кто здесь хвалы и чести ждёт,
Тот там прибавки не найдёт.
Иной спесив, что был в чужих
Краях романских и что в них
В Болонье, в Павии учён,
В Париже стал премудрым он,
В Сиене в Сапиенцу вхож
И в орлеанской школе тож,
Рораффе видел, белый свет
И мэтра Пьер де Конигет, —
Как будто нет в немецком роде
Ума и светлых лбов в народе,
Чтоб знанье, мудрость постигать!
Не надо в даль за тем шагать:
Кто учится в краю родном,
Найдёт все книги нынче в нём,
Отговориться нечем тут,
Одни бесстыдники лишь лгут.
Наука, думали, одна
В Афинах за морем дана;
Потом у фрягов завелась,
Теперь и к немцам добралась.
Всё было б ладно, но вино!
Нам, немцам, лишь бы пить одно,
А толком делать нету сил.
Блажен, чей сын разумен был.
Не чту, кто знаний тьму собрал,
Да в них гордыни лишь искал
И мнит, что горд он и смышлён:
Кто мудр, тот вдоволь и учён.
Учась для спеси и монет,
Глядятся в зеркало — на свет,
Точь-в-точь как дура: нарядясь,
Глядится, всех дразня, смеясь,
Расставит чёртов невод свой
И души в ад ведёт толпой.
Вот сыч-манок и вот силок:
В них чёрт большой находит прок
И многих он уж уловил,
Кто прежде умным слыть любил.
Валаку Валаам внушил,
Как сделать, чтоб Израиль был
Под гневом и не снёс бы сечь:
Он жён велел к тому привлечь.
Когда б Юдифь не убралась,
Не сгиб бы Олоферн, прельстясь.
Иезавель лицо белила,
Ииую мня казаться милой.
Мудрец велит: спеши уйти
От жён: в грех могут завести.
Ведь похотливых дур не счесть:
Свой лик готовы в торг унесть
И мнят: какой же в том урон,
Что взглядом дурень одарён?
От взгляда — помысел дурной,
И на скамье глупцов — иной,
Кто так легко уж не отстанет,
Покуда сойку не заманит.
Будь на Вирсавии покров —
Не знать ей блуда злых оков.
На чуждых Дина шла взглянуть —
И девства больше не вернуть.
Жена смиренная в чести
И стоит славу ей нести;
А если спесь жена взяла,
Той спеси нет конца-числа:
Всё рвётся первою идти —
С такой и сладу не найти.
Нет выше мудрости земной —
Уметь, что хочет всяк иной,
А где добра не видят в том —
Уметь, что должно, всем кругом.
Но чтобы женщинам служить,
Слуги побольше надо быть:
Они ведь слабостью своей
Берут, чем хитростью, скорей.
Спесь тех, кто Богом нелюбим,
Всё вверх и вверх — путём крутым,
И всё ж в конце летит на дно,
В ад, к Люциферу, заодно.
Гордыня, слушай: час придёт,
И сам твой рот произнесёт:
«Что радости мне спесь дала,
Коль здесь сижу в юдоли зла?
Что мне добро, казна, монета,
Что слава, честь, хваленья света?
Всё это тень была одна:
Моргнуть — и скрылась уж она».
Блажен, кто это всё презрел
И вечное одно лишь зрел.
Как высоко ни мнит дурак,
В конце всё рухнет с ним во мрак.
Всех паче — мерзостная спесь:
Таков в ней нрав, таков он весь,
Что высший ангел ею сбит
С небес, и ею ж рай закрыт
Для первого из всех мужей;
И на земле нет места ей:
Свой стул искать ей суждено
У Люцифера, в ад, на дно:
Там тот, кто спесь изобрести
Сумел: ей в ад скоры пути.
Агарь за спесь свою с дитём
Была гонима, бросив дом.
От спеси сгинул фараон,
Корей с ватагой истреблён.
Сильнейший гнев Господь явил,
Как столп спесивый люд сложил.
Давид народ свой в спеси счёл —
И к выбору из кар пришёл.
Так Ирод в спеси разодет,
Как будто бог явился в свет,
И чести божеской желал —
И ангел тяжко покарал.
Кто горд — того унизит Бог,
Смиренный у Него высок.
Der füret vff eym strowen dach
Der vff der welt ruom setzt syn sach
Vnd all ding duot vff zyttlich ere
Dem würt zuo letst nüt anders me
Dann das syn won / jnn hatt betrogen
So er buwt vff eyn regenbogen
Wer welbaet vff eyn daennyn sul
Dem würt ee zytt / syn anschlag ful
Wer ruom vnd weltlich ere hie bgerdt
Der wart nit / das jm dort me werdt /
Manch narr halt sich gar hoch dar vmb
Das er vß welschen landen kum
Vnd sy zoo schuolen worden wiß
Zuo bonony / zuo Pauy / Pariß
Zuor hohen Syen jnn der Sapientz
Ouch jnn der schuol zuo Orlyens
Vnd den roraffen gsaehen hett
Vnd Meter pyrr de Conniget /
Als ob nit ouch jn tütscher art
Noch wer vernunfft / syn / houbter zart
Do mit man wißheyt / kunst moecht leren
Nit not / so verr zuo schuolen keren
Welcher will leren jn sym land
Der fyndt yetz buecher aller hand
Das nyeman mag entschuldigen sich
Er well dann liegen lasterlich
Man meynt ettwan / es wer keyn ler
Dann zuo Athenas über mer
Dar noch man sy / by walhen fandt
Jetz sicht mans ouch jn tütschem land
Vnd gebraest vnß nüt / wer nit der wyn
Vnd das wir tutzschen vol wend syn
Vnd moegen keyn recht arbeyt thuon
Wol dem / wer hat eyn wysen suon
Ich acht nit / das man vil kunst künn
Vnd stell do mit noch hochfart gwynn
Vnd meynt dar durch syn stoltz / vnd kluog
Wer wiß ist / der kan kunst genuog
Wer lert durch hochfart / vnd durch gelt
Der spiegelt sich alleyn der welt
Glich als eyn naerrin die sich mutzt
Vnd spieglen duot / der welt zuo tutz
So sie vff spannt des tüfels garn
Vnd macht vil selen zuo der hellen farn
Das ist das kützlin / vnd der klob
Do durch der tüfel suocht groß lob
Vnd hat gefürett manchen hyn
Der sich bedunckt vor witzig sin /
Balaam gab Balach eynen rott
Das Israhel erzürnet got
Vnd nit moeht jn dem stritt beston
Das es durch frowen zuo moecht gon /
Hett Judith sich nit vff gezyert
Holofernes wer nit verfuert /
Jesabel streich sich varben voll
Do sie meynt Jehu gefallen wol
Der wiß man spricht / ker dich geschwynd
Von frowen / sie reitzt dich zuor sünd
Dann naerrin vil sint also geil
Das sie jr gsiecht bald biettent feil
Vnd meynen / es sol schaden nüt
Ob sie eyn blick dem narren gytt
Worlich gesicht / bringt boeß gedanck
Vnd setzt eynen vff den narren banck
Der dar noch lichtlich nit abstat
Biß er den haeher gfangen hatt /
Hett Bersabee jrn lib bedeckt
Sie wer durch eebruch nit befleckt /
Dyna wolt schowen frembde man
Biß vmb jr jungfrowschafft sie kam /
Eyn demuettig frow ist eren wert
Vnd würdig / das sie werd geerd
Aber welch hochfart nymbt für hend
Deren hochfart ist ouch gantz on end
Die will ouch allzyt vornen dran
Das nyeman mit jr gestellen kan /
Die groesßst wißheyt vff aller erdt
Ist / künnen thuon das yeder bgerdt
Vnd wo man das für guot nit nymbt
Doch künnen thuon das yedem zymbt
Wer aber frowen thuon will recht
Der muoß syn ettwann me dann knecht
Dann sie gar offt durch bloedikeyt
Me thuon / dann durch jr lystigkeit
Der hochfart die do hant gotts haß
Stigt staets vff / ye baß vnd baß
Vnd felt zuo letst zuo boden doch
Zuo Lucifer jnns hellenloch
Hoer hochfart / es kumbt dir die stundt
Das du sprichst vß dym eygnen mundt
Was bringt myn hoher muot mir freüd
So ich hie sitz jn trübsal / leyd /
Was hilfft mich gelt / guot / vnd richtuom
Was hilfft der welt ere / lob / vnd ruom
Er ist nüt dann eyn schaett gesyn
Ougenblicklich ist es do hyn
Wol dem / der diß als hat veracht
Vnd hat alleyn ewigs betracht /
Nüt dunckt eyn narren hie so hoch
Es felt mit jm zuo letzsten doch
Vnd vor vß / die schaentlich hochfart
Die hat an jr natur / vnd art
Das sie den hoechsten Engel stieß
Vom hymel ab / vnd ouch nit ließ
Im Paradiß den ersten man
Sie mag noch nit vff erd bestan
Sie muoß ye suochen jren stuol
By Kucifer jn hellen pfuol
Suocht sie den / der sie hat erdacht
Hochfart ist bald zuor hellen bracht
Agar durch hochfart wart von huß
Mit jrem kynd getriben vß /
Durch hochfart Pharao verdarb
Chore mit syner geselschafft starb
Der herr gar groeßlich des erzürn
Do man jn hochfart macht den thurn
Als Dauid det jn hochfart zelen
Das volck / muest er eyn plag erwelen
Herodes kleydt jn hochfart sich
Als ob syn wesen wer goettlich
Vnd wolt ouch haben goetlich ere
Vnd wart vom Engel gschlagen sere
Wer hochfart tribt / den nydert got
Demuot er allzyt gehoeheret hat
· XCII ·