☙ РеестрRegister
Корабль❦дураковThe Ship❦of Fools
Das NarrenschiffCIII
Гравюра к главе «Об Антихристе», Базель, 1490-е

Об АнтихристеOf Antichrist

Vom endkrist
❦
CIIIОб АнтихристеOf Antichrist
Раз я вперёд уж речь повёл
О тех, кто с ложью дружбу свёл,
Нашёл я истых молодцов,
Что вкруг снуют ладьи глупцов:
Себя морочат и других,
Писанье гнётся в лапах их;
Они-то веру в бок толкнут
И чёлн бумажный наш зальют;
Всяк от него кусок дерёт,
Чтоб ниже стал у чёлна борт,
Весло с ремнём возьмёт любой,
Чтоб чёлн скорей исчез с волной.
Иные так собой умны,
Так мудростью своей полны,
Что всё Писанье напролом
Толкуют собственным умом;
Да только часто в том грешат,
И лжеученье их громят:
Могли б из прочих книг они
(Их всюду много в наши дни)
Наставить лучше бы себя,
Когда б, отличие любя,
Не лезли на глаза людей;
Корабль же сбился тем скорей.
Их пьяными назвать бы след:
Познали истинный завет,
Но всё в нём вывернут тотчас,
Чтоб блеск их виден был для глаз.
То лжепророков злая речь:
Господь велел себя беречь.
Кто смысл Писанья извратил
Не так, как Дух Святой учил,
Весы неверные у них,
И груз — по прихоти самих:
То тяжко сделают, то — пух,
И веры ныне гаснет дух.
Средь извращённых мы живём,
И скорпион ожил кругом
Чрез подстрекателей таких —
Иезекииль рёк о них.
Кто преступил Закон, — те клад
Антихристу сыскать хотят,
Чтоб был запас ему вперёд,
Как срок годов его придёт,
И чтоб стояла с ним толпа
И в ложь за ним пошла, слепа.
Немало в мире их, людей:
Как он начнёт казной своей
Сорить и клады все открыть, —
Не надо и битьём нудить:
Большая часть сама придёт,
За деньги многих он наймёт;
С их помощью достанет сил,
Чтоб он благих что день губил.
Но им недолго разъезжать:
Ладье с телегой — затрещать.
Хоть ездят вдоль и поперёк
И правду гнут в бараний рог,
Но правда всё же устоит
И ложь их вовсе истребит,
Что в каждом звании живёт.
Боюсь, корабль не доплывёт.
Шатает чёлн Петров волна,
Боюсь, не избежать нам дна:
Валы в борта со всех сторон,
И бурь и бед дождётся он.
Немного правды слышим мы,
Писанье вывернут умы
И толк дают совсем иной,
Чем молвил правды глас святой.
Прости, кого мой стих настиг:
Антихрист в чёлн большой проник
И всюду вестников послал,
Чтоб каждый край неправде внял.
Лжеверы, лживых толков рой
Растут день ото дня горой.
Печатники тут помогли:
Когда б побольше книг сожгли,
Сгорело б много лжи и зла.
Одна корысть их увлекла:
Со всей земли к ним книги шлют,
А правки вовсе не блюдут;
Обман большой — вся их наука:
Печатать — тьму, а править — мука.
За делом вовсе не следят,
Знай человечков в ряд плодят;
Себе ж чинят урон и стыд:
Иной из края прочь бежит.
Таких и судну не поднять:
Им нужно в воз дурацкий стать,
Чтоб там друг друга погонять.
Час близок, близится тот час:
Боюсь, Антихрист возле нас.
Чтоб в том увериться, смотри:
Опор у нашей веры три —
То отпущенье, книги, знанье, —
Теперь им нету почитанья.
Что книг безмерно, видит тот,
Кто знает, как печать идёт:
Все книги вынесли на свет,
Что сочинил и прадед, дед;
Их так умножилось число,
Что вес и цену унесло,
И вовсе их никто не чтит.
С наукой тот же ныне вид:
Вовек так много школ не знали,
Как нынче в каждом крае стали;
Едва ль на свете город есть,
Где б высшей школе не расцвесть;
Учёных там выходит рать,
Да их никто не хочет знать.
В презренье знанье у людей,
Через плечо глядят всё злей;
Учёным хоть стыдись тотчас
Науки, имени и ряс;
Вперёд сажают мужичьё,
Учёным — за дверьми жильё;
Кричат: «Гляди, каков балбес!
Попами нас морочит бес!»
То знак, что знание в наш век
Не чтит, не любит человек.
Наука вскоре пропадёт:
Её питает лишь почёт,
А коль в бесчестии она,
Немногим будет и нужна.
Отпуст грехов так пал в цене,
Что спроса нет в любой стране;
Никто не ищет уж его,
Иной и даром — «для чего?»;
Иной и гроша пожалел,
Хоть в дом к нему отпуст поспел;
А всё ж нужда придёт, и вот —
Он дальше Ахена пойдёт.
Затем и с нами та ж беда,
Что с хлебом неба в те года:
Он так наскучил, так постыл,
Что, мол, без пользы вовсе был,
Душе их, дескать, он претит, —
И глум над ним у них царит.
Вот так и отпущенью — срам:
Презрен он многим дуракам.
Я вывод из того извлёк:
Теперь вся вера — огонёк:
Пред тем как вовсе угасать,
Он станет ярче лишь сиять.
И вправе я сказать сейчас:
День Судный близится для нас.
Раз благодати свет презрен,
Наступит ночь ему взамен,
Какой не ведали в былом:
Корабль уж ходит кверху дном.
Sidt ich den fürloß han gethon
Von denen die mit falsch vmbgon
So fynd ich noch die rechten knaben
Die by dem narren schiff vmb traben
Wie sie sich / vnd sunst vil betriegen
Die heilig gschrifft krümmen / vnd byegen
Die gent dem glouben erst eyn büff
Vnd netzen das bapyren schyff
Eyn yeder ettwas risßt dar ab
Das es dest mynder bort me hab
Ruoder / vnd ryemen nymbt dar von
Das es dest ee moeg vndergon /
Vil sint jn jrem synn so kluog
Die dunckent sich syn witzig gnuog
Das sye vß eygner vernunfft jnfall
Die heilig gschrifft vß legen all /
Dar an sie faelen doch gar offt
Vnd würt jr falsche ler gestrofft
Dann sie vß andern gschrifften wol
(Der allenthalb die welt ist vol)
Moechten sunst vnder richten sich
Wann sie nit woltten sunderlich
Gesehen syn / für ander lüt
Do mit verfart das schiff zuo zyt /
Die selben man wol druncken nennt
Das sie die worheyt hant erkennt
Vnd doch das selb vmbkeren gantz
Do mit man saeh jrn schyn / vnd glantz /
Das sint falscher propheten ler
Vor den sich hueten heißt / der herr
Die anders die gschrifft vmb keren
Dan sie der heilig geist selb duot leren
Die hand eyn falsch wog jnn der hend
Vnd legen druff / als das sie wendt
Machent eyns schwaer / das ander lycht
Do mit der gloub yetz vast hyn zücht
Inn mitt wir der verkerten ston /
Jetz regt sich vast der scorpion
Durch solch anreytzer / von denen hett
Geseyt Ezechiel der prophet
Die übertraetter des gsatz
Die suochen dem endkrist syn schatz
Das er hab ettwas vil entvor /
Wann schyer verlouffen sint syn jor
Vnd er vil hab / die by jm ston
Vnd mitt jm jnn syn falscheyt gon /
Der würt er han vil jnn der welt
Wann er vß teylen würt syn gelt
Vnd all syn schaetz würt fürhar bringen
Darff er nit vil mit streichen zwyngen
Das merteyl würt selbs zuo jm louffen
Durch gelt würt er vil zuo jm kouffen
Die helffen jm das er dann mag
Die guoten bringen alle tag /
Doch werden sie die leng nit faren
Inn würt bald brechen schiff / vnd karren
Wie wol sie faren vmb vnd vmb
Vnd würt die worheyt machen krumb
So würt zuo letst doch worheyt bliben
Vnd würt jr falscheyt gantz vertriben
Die yetz vmbfert jnn allem standt
Ich voercht das schiff kum nym zuo landt
Sant Peters schifflin ist jm schwangk
Ich sorg gar vast den vndergangk
Die waellen schlagen all sytt dran
Es würt vil sturm vnd plagen han
Gar wenig worheyt man yetz hoert
Die heilig gschryfft würt vast verkoert
Vnd ander vil yetz vß geleyt
Dann sie der munt der worheit seyt
Verzych mir recht waen ich hie triff
Der end kryst sytzt jm grossen schiff
Vnd hat syn botschafft vß gesandt
Falscheyt verkünt er / durch all landt
Falsch glouben / vnd vil falscher ler
Wachsen von tag zuo tag ye mer
Dar zuo / duent drucker yetz guot stür
Wann man vil buocher würff jnns für
Man brant vil vnrecht falsch dar jnn
Vil trachten alleyn vff gewynn
Von aller red sie buecher suochen
Der correctur sie wenig ruochen
Vff groß bschisß vil yetz studieren
Vil drucken / wenig corrigyeren
Sie luogen übel zuo den sachen
So sie mennlin / vmb mennlin machen
Sie duont jnn selber schad / vnd schand
Mancher der druckt sich vß dem land /
Die mag das schiff dann nit getragen
Sie muessen an den narren wagen
Das eyner tueg den andern jagen
Die zyt die kumbt / es kumbt die zyt
Ich voercht der endkryst sy nit wyt
Das man das merck / so naem man war
Vff dry ding / vnser gloub stat gar
Vff apploß / buecher / vnd der ler /
Der man yetz gantz keyns achtet mer /
Die wile der gschrifft / spuert man do by
Wer merckt die vile der truckery
All buecher synt yetz fürher bracht
Die vnser elttern ye hant gmacht
Der sint so vil yetz an der zal
Das sie nütz geltten vberal
Vnd man jr schyer nüt achtet mer /
Des glichen ist es mit der ler /
So vil der schuolen man nye fand
Als man yetz hat jn allem land /
Es ist schyer nyenan statt vff erd
Do nit eyn hohe schuol ouch werd
Do werden ouch vil gelerter lütt
Der man doch yetz gantz achtet nütt
Die kunst verachtet yederman
Vnd sicht sie über die achseln an
Die gelerten muessen sich schyer schammen
Ir ler / vnd kleyt / vnd jrs namen
Man zücht die buren yetz har für
Die gelerten muessen hynder die thuer
Man spricht schow / vmb den schluderaffen
Der tüfel beschißt vnß wol mit pfaffen
Das ist eyn zeychen / das die kunst
Keyn ere me hat / keyn lieb / noch gunst
Do mit würt ab gon bald die ler
Dann kunst gespyset würt durch er /
Vnd wann man jr keyn ere duot an
So werden wenig dar noch stan /
Der abbloß ist so gantz vnwaert
Das nyeman dar noch frogt noch gaert
Nyeman will me den abbloß suochen
Jo mancher wolt jn jm nit fluochen
Mancher geb nit eyn pfenning vß
So jm der abbloß kumbt zuo huß
Vnd würt jm dar zuo kumen doch
Er reycht jnn verrer dann zuo Ach /
Dar vmb es vnß glich also gat
Als denen / mit dem hymelbrot
Die woren des so gar vrtrütz
Sie sprochen es wer jnn vnnütz
Ir sel / vnwillen dar ab hett
Vnd machten dar vß eyn gespoett /
Als duot man mit dem abbloß ouch
Der würt veracht / durch manchen gouch /
Dar vß nym ich mir eyn bericht
Jetz stünd der gloub glich wie eyn liecht
Wann das will gantz verfaren hyn
So gibt es erst eyn glantz / vnd schyn /
Das ich es frylich sagen mag
Es nah sich vast / dem jungsten tag
Sidt man das lyecht der gnad veracht
So würt es bald gantz werden nacht
Des glichen vor nye würt gehoert
Das schiff den boden vast vmb koert
· CIII ·