☙ РеестрRegister
Корабль❦дураковThe Ship❦of Fools
Das NarrenschiffCVIII
За нами, братцы, поскорей!В страну Шлараффию — смелей!Да сами — в ил, в песок мелей.
Ir gesellen / kumen har noch zuo hantWir faren jnn schluraffen landtVnd gstecken doch jm muor / vnd sandt
Гравюра к главе «Корабль шлараффов», Базель, 1490-е

Корабль шлараффовThe Ship of Cockaigne

Das schluraffen schiff
❦
CVIIIКорабль шлараффовThe Ship of Cockaigne
Не мни, что дурни — мы одни:
Велик и мал — нам все сродни,
По всем краям, из края в край,
Числа нам нет — поди считай!
Кружим по всем краям земли:
В Шлараффию с Нарбонны шли,
А там пойдём на Монфьяскон
И в землю, в царство Наррагон.
Обшарим порт и берег всяк,
С уроном бродим так и сяк,
А всё не можем угадать
Тот брег, где надобно пристать.
Нет края нашему пути:
Причала некому найти;
Покоя нет ни в ночь, ни в день,
О мудрости и думать лень.
К тому ж попутчиков не счесть:
Драбанты, куртизаны есть,
Что ходят за двором вослед
И влезут в судно напослед
И с нами ищут барыша.
Ни дум, ни смысла ни гроша —
Опасен, право, путь у нас:
Никто не напрягает глаз
На карту, компас, на песок,
Чтоб знать, когда в часах истёк,
Тем паче — на закон светил,
Куда Боот, Медведь ступил,
Арктур ли, звёзды ли Гиады;
Вот и летим на Симплегады,
Где скалы, с двух сойдясь сторон,
Ударят в борт — и сокрушён
Корабль и в щепки так размят,
Что редкий выплывет назад.
Идём сквозь бурю и напасть,
И к суше нам едва попасть;
Меж Сциллы, Сирта и Харибд
Мы сбились — верный путь забыт.
Не диво, что в такой дали
Мы чуд морских узреть могли:
Дельфинов видим и сирен,
Что сладких тянут кантилен
И так наводят крепкий сон,
Что всяк надежд пристать лишён.
И всюду зрим издалека
Циклопа с кривизной зрачка;
Улиссом глаз был ослеплён,
И мудреца не видел он
И, повредить не в силах, выл,
Мычал, ревел что было сил,
Как бык, что обухом задет;
Мудрец ушёл — простыл и след:
Пусть плачет, воет и вопит!
А вслед скала за ним летит.
Но глаз растёт себе опять:
Увидев дурней наших рать,
Так широко раскроет зрак,
Что лик не разглядеть никак.
Рот до ушей его разъят:
Глотает дурней он подряд.
А тех, кто от него бежит,
Антифат сам уж сторожит
С народом диким — лестригоны;
Те с дурнем сладят без препоны:
Не знают яств иных они —
Лишь мясо дурней во все дни,
И кровь им служит за вино:
Там дурням и гостить дано.
Всё это выдумал Гомер,
Чтоб мудрость нам была в пример
И в море плыть не торопись;
Тем славен у него Улисс,
Кто мудрый дал совет для дел,
Пока под Троей бой гремел;
И как он после десять лет
По всем морям прошёл без бед.
Когда друзей его питьём
Цирцея сделала зверьём,
Улисс был мудр и не спешил:
Не ел у ней он и не пил,
Покуда ведьму не провёл
И не избавил всех от зол
Травою моли. И не раз
Его из бед великих спас
Рассудок, мудрости запас.
Но раз уж плыть он всё хотел,
Не век и он остался цел:
Напал противный ветер вдруг
И судно разметал вокруг;
Друзей всех море унесло,
Корабль, и парус, и весло.
Но мудрость выручила: он
Один, нагой, из волн спасён
И много бед он рассказал,
Но всё ж от сына мёртвым пал,
Стучась у своего крыльца;
Тут ум не спас и мудреца:
Узнать его никто не мог
Во всём дворе — лишь псы у ног;
И умер он лишь оттого,
Что знать не думали его.
Вернусь к пути, где наша часть:
Нам в тине прибыль — вот вся страсть;
За то близка уже напасть:
Трещит и мачта, парус, снасть.
А плыть не можем по волнам:
На вал взбираться тяжко нам;
Иной помнит: вознёсся в высь, —
А волны вниз его: катись!
То вверх, то вниз их ветер бьёт;
Корабль глупцов уж не придёт
Назад, коль впрямь пошёл на дно:
Ведь нам ума не суждено,
Чтоб к берегу доплыть, как смог
Улисс, когда хлебнул тревог:
Нагой, он больше вынес в дом,
Чем потерял и было в нём.
Скользим стезёю злых невзгод,
Волна поверх бортов нас бьёт
И многих унесла гребцов;
Дойдёт и до самих пловцов,
А там и старшим быть в беде:
Корабль так пляшет на воде,
Что вдруг найдёт водоворот —
Тот судно и людей пожрёт.
Совета, помощи не ждём,
Мы под конец на дно пойдём;
Нас ветер силой прочь влечёт.
Кто мудр, тот дома пусть живёт;
Пусть с нас берёт урок умней:
Не лезть легко в простор морей,
Пока не вступит с ветром в спор,
Как встарь Улисс давал отпор,
И, коль корабль ко дну пойдёт,
До суши вплавь не добредёт.
Вот дурней тонет и не счесть.
Спеши на брег, где мудрость есть,
И вёсла в руки взять сумей,
Чтоб знать, куда пристать верней.
Кто мудр, тот к суше подойдёт;
Глупцов и так невпроворот.
Всех лучше тот, кому свой свет
Сам кажет: что творить, что нет,
Кого не надобно учить:
Он мудрость сам умеет чтить.
Хорош и тот, кто слушать рад
Других и взять их ум и лад;
А кто ни там, ни здесь не гож,
Того в глупцы и сам зачтёшь.
Кто опоздал на судно к нам,
Пусть ждёт: другое будет там;
Найдёт товарищей он тьму,
Чтоб «Gaudeamus» петь ему
Иль песню на дурацкий тон.
На суше братьев — легион;
Корабль наш тоже обречён.
Nit meyn / vnß narren syn alleyn
Wir hant noch brueder groß / vnd kleyn
Inn allen landen vber al
On end ist vnser narren zal
Wir faren vmb durch alle landt
Von Narbon jnn das schluraffen landt
Dar nach went wir gen Montflascon
Vnd jnn das landt gen Narragon
All port durch suochen wir / vnd gstad
Wir faren vmb mit grossem schad
Vnd künnen doch nit treffen wol
Den staden do man lenden sol
Vnser vmbfaren ist on end
Dann keyner weiß / wo er zuo lend
Vnd hant doch keyn ruow tag / noch nacht
Vff wißheyt vnser keyner acht
Dar zuo hant wir noch vil gespanen
Trabanten vil / vnd Curtisanen
Die vnserm hoff staets ziehen noch
Kumen jnns schiff zuom letsten doch
Vnd faren mit vns vff gewyn
On sorg / vernunfft / wißheyt / vnd synn
Duont wir für wor eyn soerglich fart
Dann keyner sorgt / luogt / merckt vnd wart
Vff Tablemaryn / vnd den compasß
Oder den vßlouff des stundglaß
Noch mynder des gestyrnes zwang
Wo hyn bootes / vrsa gang
Arcturus oder Hyades
Des treffen wir Sympleyades
Das vns die felsen an das schiff
Zuo beyden sytten gent eyn büff
Vnd knützschen das so gar zuo trymmen
Das wenig vß dem schiffbruch schwymmen
Wir wogen vns durch malfortun
Des kumen wir zuo land gar kum
Durch Scyllam / Syrtim / vnd Charibd
Vnd sint gantz vß dem rechten trib
Des ist nit wunder / ob ouch wir
Im mer sehen vil wunder thier
Als Delphynen / vnd Syrenen
Die syngen vnß sueß Cantylenen
Vnd machen vnß als vast entschloffen
Das vnsers zuolend ist keyn hoffen
Vnd muessen saehen vmb vnd vmb
Cyclopen mit dem ougen krumb
Dem doch Vlysses das vß stach
Das er vor wißheyt jnn nit sach
Vnd jm keyn schaden zuo moecht fuegen
Dann das er broellen dett vnd luegen
Glich wie eyn ochs / dem würt eyn streich
Nit mynder der wise von jm weich
Vnd ließ jnn schrygen / grynen / weynen /
Doch warff er noch mit grossen steynen
Das selb oug wechßt jm wider fer
Wann er ansicht der narren hoer
So spert ers vff / gen jnn so wytt
Das man sunst sicht jm antlyt nüt
Syn mul spatzyert zuo beyden oren
Do mit verschluckt er manchen doren
Die andern die jm schon entrynnen
Der würt Antyphates doch ynnen
Mit sym volck der laestrygonum
Die gont erst mit den narren vmb
Dann die sunst anders essen nüt
Dann narren fleisch zuo aller zyt
Vnd drincken bluot für jrn wyn
Do würd der narren herberg syn /
Homerus hatt diß als erdacht
Do mit man hett vff wißheyt acht
Vnd sich nit wogt licht vff das mer
Hie mit lobt er Vlyssem ser
Der wise raet gab / vnd guot anschlag
Die wil man streit / vnd vor Troy lag /
Vnd wie der zehen jor dar noch
Mit grossem glück durch all mer zoch
Do Cyrce mit jrr dranckes gwalt
Syn gsellen kert jnn thieres gstalt
Do was Vlysses also wyß
Das er nit nam dranck oder spyß
Biß er das falsch wyb über boeßt
Vnd syn gesellen all erloeßt
Mit eym krut das man moly heißt
Also halff jm vß mancher nott
Syn wißheyt / vnd vernünfftig rott
Die wile er aber ye wolt faren
Maecht er die leng sich nit bewaren
Im kem zuo letst eyn wider wynd
Der jm syn schyff zerfuert geschwynd
Das jm syn gesellen all erdryncken
All ruoder / schyff / saegel / versyncken
Syn wißheyt jm zuo hülff doch kam
Das er alleyn vß nacket schwam
Vnd wust von vil vnglück zuo sagen
Wart doch von sym suon dot geschlagen
Als er klopfet an synr eygnen tuer
Do künd wißheyt nit helffen für
Nyemans was der jn kennen künd
Im gantzen hoff / alleyn die hund
Vnd starb dar vmb / das man nit wolt
In kennen / als man billich solt /
Do mit kum ich vff vnser fuor
Wir suochen gwyn jn dieffen muor
Des würt vnß bald eyn boese ruor
Dann vnß bricht mastboum / saegel / schnuor /
Vnd künnen doch jm mer nit schwymmen
Die waellen sint boeß vff zuo klymmen
Wann eyner waent er sitz gar hoch
So stossen sie jn zuo boden doch
Der wynd der tribt sie vff vnd nyder
Das narren schiff kumbt nym her wider
Wann es recht vnder gangen ist
Dann wir hant weder synn noch lyst
Das wir vß schwymmen zuo dem stad
Als dett Vlysses noch sym schad
Der me bracht nacket mit jm vß
Dann er verlor / vnd hat zuo huß /
Wir faren vff vnfalles schlyff
Die waellen schlagent übers schyff
Vnd naemen vnß vil Galeoten
Es wirt an die schyfflüt ouch geroten
Vnd ouch zuo letst / an die patron
Das schyff duot wüst jnn schwaencken gon
Vnd moecht gar licht eyn wirbel fynden
Der schyff / vnd schyfflüt würd verschlynden
All hilff / vnd rott hat vnß verlon
Wir werden jnn die harr vndergon
Der wynd verfuert vnß mit gewalt
Eyn wiß man sich do heym behalt
Vnd naem by vnß eyn wißlich ler
Wog sich nit lichtlich vff das mer
Er künn dann mit den wynden stritten
Als Vlisses det / zuo synen zytten
Vnd ob das schiff gang vnder joch
Das er zuo land künn schwynnen doch
Dar vmb ertrincken narren vil
Zuom stad der wißheyt yeder yl
Vnd naem die ruoder jnn die hend
Do mit er wisß / wo er hyn lend
Wer wiß ist / kumbt zuo land mit fuog
Es sint doch on das narren gnuog
Der ist der best / der selber wol
Weißt / was man duon vnd lossen sol
Vnd den man nit darff vnderwisen
Sunder die wißheyt selber duot brysen
Der ist ouch guot / wer andere hoert
Vnd von jnn zucht / vnd wißheyt lert
Wer aber der keyns vber al
Kan / der ist jnn der narren zal
Ob der diß schiffs sich hat versumbt
So wart er biß eyn anders kumbt
Er würt gselschafft fynden geryng
Mit den er Gaudeamus sing
Oder das lied jm narren don
Wir hant vil brueder dussen gelon
Das schiff ouch würt zuo boden gon
· CVIII ·