☙ РеестрRegister
Корабль❦дураковThe Ship❦of Fools
Das Narrenschiff

Предисловие к «Кораблю дураков»A Prologue to the Ship of Fools

Eyn vorred jn das Narrenschiff
❦
Предисловие к «Кораблю дураков»A Prologue to the Ship of Fools

На пользу и во спасительное поучение, ради увещания и стяжания мудрости, разума и добрых нравов, а равно для посрамления и обличения глупости, слепоты, заблуждения и дурачества всех состояний и родов человеческих, с особым тщанием, усердием и трудом собрано в Базеле Себастьяном Брантом, доктором обоих прав.

Zuͦ nutz vnnd heylsamer ler / verachtung vnd eruolgung der wißheyt / vernunfft vnd guͦtter sytten / Ouch zuͦ verachtung vnnd straff der narrheyt / blyntheyt / yrrsal vnd dorheyt / aller staͤt / vnd gschlecht der menschen / mit besunderm flyß ernst vnd arbeyt gesamlet zuͦ Basel / durch Sebastianum Brant / jn beyden rechten doctor.

Во всех краях Писанья много
И книг о том, как выйти к Богу:
Вот Библия, отцов святых
Ученье, уйма книг иных, —
И я дивлюсь тому безмерно,
Что все живут, как прежде, скверно.
Писанье презрено, и вот
Весь мир в ночи густой живёт,
Слепцом в грехах коснеет всяк;
На каждой улице — дурак:
Глупит всечасно, а поди —
Его глупцом не назови!
И вот задумал я тогда,
Как снарядить для них суда:
Галеры, фусты, нефы, барки,
Ладьи, челны, плоты, каракки,
Телеги, тачки, сани, дроги:
Один корабль не взял бы многих,
Кто нынче в дураках слывёт.
Иным и вовсе нет подвод —
Летят, что пчёлы из колоды;
Иной к ладье плывёт сквозь воды,
Всяк первым хочет быть из них;
Глупцов и дурней тьма таких,
Чьи лики здесь я начертал.
А кто Писанье презирал
Иль не обучен букварю —
Тот на картинке суть свою
Увидит и найдёт, кто он,
С кем схож и чем он обделён.
Зерцалом дурней назову
Сей труд: в нём видит наяву
Себя глупец; а кто каков —
Тут ясно без обиняков.
Кто смотрит верно, тот поймёт,
Что зря он мудрецом слывёт,
И мнить не станет лишку он:
Никто изъяна не лишён,
Никто не смеет молвить так:
«Я мудр, я вовсе не дурак».
Кто сам себя зовёт глупцом,
Тот скоро станет мудрецом;
А кто своим умишком рад,
Тот fatuus, мой кум и брат;
Он нанесёт и мне обиду,
Коль книжку выпустит из виду.
Глупцов тут вдоволь, без изъяна,
Всяк сыщет то, что им желанно,
Поймёт, на что он был рождён
И отчего глупцов — легион;
Какая мудрости хвала,
Как плохи дурачья дела;
Весь ход мирской тут виден сплошь —
Купи, товар весьма хорош!
Для шутки, дела и забав
Тут дурни есть на всякий нрав:
Найдёт усладу тут мудрец,
О братьях рад болтать глупец.
Тут дурень бедный, и богатый,
Сват к свату — всяк найдёт собрата.
Иному здесь колпак крою,
А он не чует стать свою;
Назвал бы прямо — он в ответ:
«Ошибся ты, меня тут нет!»
Надеюсь всё ж: мудрец любой
Доволен будет книгой той
И скажет, знанием богат,
Что я правдив и прав стократ.
Коль мудрые за это встанут,
На дурней и глядеть не стану:
Пусть правду слушают сполна,
Хоть им не по нутру она.
Хотя Теренций говорит:
Правдивый ненависть родит.
Сморкайся долго — в свой черёд
И кровь из носу потечёт;
Задень холеру ненароком —
И желчь тотчас польётся током.
Затем мне горя нет, хотя
Заглазно, языком вертя,
Бранят урок мой, столь полезный:
Таких глупцов я знаю бездну,
Кому премудрость — нож и яд;
В сей книжке их — за рядом ряд.
Но всех прошу: пусть ум и честь
Вам будут больше, чем я есть
С моим убогим сочиненьем.
Не без труда, не без терпенья
Собрал я дурней полный воз:
Не раз мне бодрствовать пришлось,
Когда им сладко так спалось
Иль над вином, игрой сидели,
А обо мне и не радели.
Те по снегу в санях катили
И чуть не до смерти застыли;
Иной телёнком куролесил,
Иной дневной убыток взвесил,
Какой понёс он, торг ведя,
И что добудет погодя,
И как он завтра станет лгать,
Сбывать, трещать и надувать.
Обдумать всех их до конца —
Их нрав, и речь, и стать глупца, —
Не диво, что нередко сам,
Чтоб не было хулы стихам,
Не спал, неведомо глупцам.
Пусть в зеркало глядит народ —
Мужской и женский, всякий род:
Я разумею тех и этих.
Не лишь мужчины дурни в свете —
Найдётся и дурёх немало:
Их чепчики и покрывала
Я под колпак дурацкий прячу;
И девкам плащ шута в придачу.
Теперь им любо то носить,
Чем встарь мужей могли стыдить:
Носок востёр, глубок разрез —
Молочный рынок виден весь.
В косицах тряпок — будто стог,
На голове — огромный рог,
Как будто бык идёт большой;
Точь-в-точь выходит зверь лесной.
Но жён почтенных я прошу
Простить: я вовсе не грешу
Про них ни в чём недобрым словом;
А злым — и мало, хоть сурово:
Из них иных найдёте тут —
На корабле глупцов плывут.
Ищи ж себя прилежно всяк;
Не сыщешь в книге — молви так:
«Колпак мне чужд и булава,
От них свободна голова».
Кого мой стих не уколол,
Тот к мудрым бы под дверь пошёл:
Пусть терпит, весел и здоров, —
Из Франкфурта жду колпаков.
All land syndt yetz vollheylger geschrifft
Vnd was der selen heyl an trifft /
Bibel / der heylgen vaetter ler
Vnd ander der glich buecher mer /
In maß / das ich ser wunder hab
Das nyemant bessert sich dar ab /
Ja würt all gschrifft vnd ler veracht
Die gantz welt lebt jn vinstrer nacht
Vnd duot jn sünden blindt verharren
All strassen / gassen / sint voll narren
Die nit dann mit dorheyt vmbgan
Wellen doch nit den namen han
Des hab ich gedacht zuo diser früst
Wie ich der narren schyff vff rüst
Galleen / füst / kragk / nauen / parck
Kyel / weydlying / hornach / rennschiff starck
Schlytt / karrhen / stoßbaeren / rollwagen
Eyn schiff moecht die nit all getragen
Die yetz sint jn der narren zal
Eyn teyl keyn fuor hant über al
Die stieben zuoher wie die ymmen
Vil vnderstont zuo dem schiff schwymmen
Eyn yeder der will vorman syn
Vil narren / doren kumen dryn
Der bildniß ich hab har gemacht
Wer yeman der die gschrifft veracht
Oder villicht die nit künd lesen
Der siecht jm molen wol syn wesen
Vnd fyndet dar jnn / wer er ist
Wem er glich sy / was jm gebrist /
Den narren spiegel ich diß nenn
In dem eyn yeder narr sich kenn
Wer yeder sy würt er bericht
Wer recht jn narren spiegel sicht
Wer sich recht spiegelt / der lert wol
Das er nit wiß sich achten sol
Nit vff sich haltten / das nit ist /
Dann nyeman ist dem nütz gebrist
Oder der worlich sprechen tar
Das er sy wiß / vnd nit eyn narr
Dann wer sich für eyn narren acht
Der ist bald zuo eym wisen gemacht
Aber wer ye will witzig syn
Der ist fatuus der gfatter myn
Der duot mir ouch dar an gewalt
Wann er diß buechlin nit behalt
Hie ist an narren keyn gebrust
Eyn yeder fyndt das jn gelust
Vnd ouch war zuo er sy geboren
Vnd war vmb so vil sint der doren /
Was ere vnd freüd die wißheyt hat /
Wie soergklich sy den narren stat /
Hie fyndt man der welt gantzen louff
Diß buechlin würt guot zuo dem kouff
Zuo schympff vnd ernst vnd allem spil
Findt man hie narren wie man wil /
Eyn wißer findt das jn erfreüdt
Eyn narr gern von syn brüdern seyt /
Hie findt man doren arm vnd rich
Schlym schlem / eyn yeder findt syn glich /
Ich schrott eyn kapp hie manchem man
Der sich des doch nit nymet an
Hett ich jn mit sym namen gnent
Er sprech / ich hett jn nit erkennt /
Doch hoff ich das die wisen all
Werdent har jnn han wolgefall
Vnd sprechen vß jr wissenheyt
Das ich hab recht vnd wor gefeit
Sydt ich solch kuntschafft von jn weyß
So geb ich vmb narren eyn schweyß
Sie muessen hoeren worheyt all
Ob es jnn joch nit wol gefall
Wie wol Terencius spricht / das
Wer worheyt sag / verdienet haß
Ouch wer sich lang zyt schnützen duot
Der würfft ettwan von jm das bluot
Vnd wann man Coleram anreygt
So würt die gall gar offt beweygt
Dar vmb acht ich nit / ob man schon
Mit worten mich würt hyndergon
Vnd schelten / vmb myn nutzlich ler
Ich hab der selben narren mer
Den wißheyt nit gefallet wol
Diß buechlin ist der selben vol
Doch bitt ich yeden / das er mer
Will sehen an vernunfft vnd er
Dann mich oder myn schwach gdicht
Warlich hab ich on arbeit nicht
So vil narren zuo samen bracht
Ich hab ettwan gewacht zuo nacht
Do die schlieffent der ich gdacht
Oder villicht by spyl vnd wyn
Sassent / vnd wenig dochtent min
Eyn teyl jn schlytten vmbher fuoren
Im schne / das sie wol halb erfruoren
Eyn teyl vff kalbßfuesß gingen sust
Die andren rechten jr verlust
Den sie den tag hetten gehan
Vnd was jnn gewyns dar vß moecht gan
Oder wie sie morn wolten liegen
Mit gschwaetz / verkouffen / manchen triegen
Den selben noch zuo dencken all
Wie mir jr wyß / wort / werck / gefall
Ist wunder nit / ob ich schon offt
Do mit myn gdicht nit würd gestrofft
Gewacht hab / so es nyeman hofft
In disen spiegel soellen schowen
All gschlecht der menschen man vnd frowen
Je eyns ich by dem andren meyn
Die mann sint narren nit alleyn
Sunder findt man ouch naerrin vil
Den ich die schleyer / sturtz vnd wil
Mit narrenkappen hie bedeck
Metzen hant ouch an narren roeck
Sie wellen yetz tragen on das
Was ettwan mannen schaentlich was /
Spitz schuoch / vnd vßgeschnytten roeck
Das man den milchmerck nit bedeck
Wicklen vil hudlen jn die zoepff
Groß hoerner machen vff die koepff
Als ob es wer eyn grosser stier
Sie gaend har wie die wilden thier /
Doch soellen erber frowen mir
Verzyhen / dann ich gantz nit jr
Gedencken zuo keym argen will
Den boesen ist doch nit zuo vil
Der selben man eyn teyl hie fyndt
Die jnn dem narren schyff ouch syndt
Dar vmb mitt fliß sich yedes suoch
Fyndt es sich nit jn disem buoch
So mag es sprechen / das es sy
Der kappen vnd des kolben fry
Meynt yemant das ich jn nit rhuer
Der gang zuon wisen für die thuer
Vnd lyd sich / vnd sy guoter ding
Biß ich eyn kapp von Franckfurt bring
· ❦ ·